چرا باید قبل از عقد قرارداد، سوالات درست از نصاب آسانسور بپرسیم؟
اگر قصد نصب آسانسور در یک ساختمان مسکونی، اداری یا تجاری را دارید، پرسیدن سوالات درست از نصاب آسانسور قبل از عقد قرارداد مهمترین کاری است که میتواند شما را از هزینههای پنهان، تأخیرهای طولانی، مشکلات فنی و حتی خطرات ایمنی نجات دهد. بسیاری از اختلافات بین کارفرما و نصاب دقیقاً به این دلیل ایجاد میشود که در ابتدای مسیر، شفافسازی لازم انجام نشده است.
جدول پاسخ سریع
| سوال مهم | پاسخ کوتاه و کاربردی |
|---|---|
| از نصاب چه مجوزی بخواهیم؟ | پروانه طراحی و مونتاژ + امکان اخذ تاییدیه استاندارد |
| چه نوع آسانسور انتخاب کنیم؟ | کششی برای طبقات زیاد – هیدرولیک برای کمطبقه و فضاهای محدود |
| برند قطعات مهم است؟ | بله؛ برند موتور، تابلو فرمان و دربها باید در قرارداد ذکر شود |
| هزینهها چطور مشخص میشود؟ | هزینه نصب، استاندارد، حمل و تغییرات سازه باید جدا شفاف شود |
| زمان نصب چقدر است؟ | معمولاً ۳۰ تا ۶۰ روز، بسته به شرایط پروژه |
| گارانتی شامل چه چیزهایی است؟ | موتور، تابلو فرمان و دربها — فقط بهصورت مکتوب معتبر است |
| اگر آسانسور خراب شود؟ | باید SLA مشخص باشد (۲۴–۴۸ ساعت برای حضور تکنسین) |
| چه مدارکی بعد نصب میگیریم؟ | تاییدیه استاندارد، نقشه As Built، قرارداد سرویس، فاکتور رسمی |
| چطور گارانتی باطل میشود؟ | سرویس نکردن، دستکاری غیرمجاز، نوسان برق، اضافهبار |
| آیا سرویس دورهای لازم است؟ | بله؛ حداقل ماهانه یا فصلی، برای حفظ ایمنی و گارانتی |
انتخاب نوع آسانسور (کششی یا هیدرولیک؟)
وقتی صحبت از نصب آسانسور میشود، اولین تصمیم مهم انتخاب نوع سیستم است: کششی یا هیدرولیک. بیشتر اختلافها، هزینههای اضافه و حتی نارضایتیها از همین مرحله شروع میشود؛ چون کارفرما نمیداند کدام گزینه برای ساختمانش مناسبتر است. آسانسور کششی معمولاً برای ساختمانهای چند طبقه با تردد بالا بهتر است، حرکت نرمتری دارد و مصرف برق آن کمتر است. در مقابل، آسانسور هیدرولیک بیشتر برای ساختمانهای کمطبقه، فضاهای خاص، ویلاها و جاهایی که امکان موتورخانه در بالا وجود ندارد استفاده میشود. نصاب حرفهای باید مزایا، محدودیتها و هزینه نگهداری هرکدام را شفاف توضیح دهد، نه اینکه صرفاً گزینه ارزانتر را پیشنهاد کند. انتخاب درست، هم ایمنی را بالا میبرد و هم هزینههای آینده را کاهش میدهد.
بعد از توضیح، حتماً این موارد را مشخص کنید:
-
تعداد طبقات و میزان تردد
-
محدودیتهای سازه (چاهک، موتورخانه، فضای موجود)
-
هزینه نگهداری سالانه هر سیستم
-
امکان تأمین قطعات در آینده
جدول مقایسه سریع:
| نوع سیستم | کاربرد | مزیت اصلی | محدودیت |
|---|---|---|---|
| کششی | ۵ طبقه به بالا | مصرف برق کمتر | نیاز به چاه و ریل قوی |
| هیدرولیک | ۱ تا ۵ طبقه | نصب انعطافپذیر | مصرف برق بیشتر |
آیا نصاب دارای مجوز و تاییدیه رسمی آسانسور است؟
اولین و مهمترین سوالی که باید از نصاب آسانسور بپرسید، مربوط به مجوزها و صلاحیت قانونی اوست. در بازار آسانسور، افراد و شرکتهایی وجود دارند که بدون داشتن پروانه معتبر، اقدام به نصب میکنند و این موضوع میتواند مستقیماً ایمنی جان ساکنین را تهدید کند.نصاب یا شرکت آسانسوری باید حداقل دارای پروانه طراحی و مونتاژ و امکان دریافت تاییدیه از سازمان ملی استاندارد ایران باشد. بدون این مجوز، آسانسور شما عملاً غیرقابل بهرهبرداری قانونی است و در زمان پایانکار ساختمان دچار مشکل خواهید شد.
نکته مهم اینجاست که صرف داشتن یک کارت یا ادعا کافی نیست؛ باید از نصاب بخواهید مستندات را بهصورت مکتوب ارائه دهد.
مواردی که حتماً باید بررسی و درخواست کنید:
- پروانه معتبر طراحی و مونتاژ آسانسور
- سابقه ثبتشده شرکت در سامانههای رسمی
- امکان اخذ تاییدیه استاندارد پس از نصب
- نام شخص یا شرکت مسئول پاسخگویی حقوقی پروژه
چه برندی از تجهیزات در پروژه استفاده میشود؟
دومین سوال حیاتی قبل از عقد قرارداد آسانسور این است که تجهیزات از چه برندهایی انتخاب میشوند. متأسفانه بسیاری از قراردادها فقط یک قیمت کلی دارند، بدون اینکه مشخص شود موتور، تابلو فرمان، ریل، درب و سایر قطعات دقیقاً چه مشخصاتی دارند.برند تجهیزات، مستقیماً روی طول عمر آسانسور، هزینه تعمیرات، کیفیت حرکت و حتی مصرف برق تأثیر میگذارد. یک نصاب حرفهای هیچ مشکلی با شفافسازی برندها ندارد و حتی مزایا و معایب هر گزینه را توضیح میدهد.
بعد از توضیح تشریحی، حتماً این موارد را بهصورت بولتپوینت از نصاب بپرسید:
- برند و کشور سازنده موتور آسانسور
- برند تابلو فرمان (ایرانی یا خارجی)
- نوع و برند دربها (اتوماتیک، نیمهاتوماتیک)
- کیفیت ریل و سیمبکسل
- امکان تأمین قطعات یدکی در آینده
تجربه شخصی من در پروژهها نشان میدهد اگر برندها در قرارداد قید نشوند، در زمان اجرا امکان جایگزینی قطعات ضعیفتر وجود دارد.
هزینهها و هزینههای پنهان نصب آسانسور
بسیاری از قراردادهای آسانسور فقط یک «قیمت کلی» دارند، اما واقعیت این است که پروژه آسانسور چند نوع هزینه دارد و اگر از ابتدا شفاف نشود، در طول کار با رقمهای پیشبینینشده روبهرو میشوید. کارفرما باید بداند کدام هزینهها داخل قرارداد هستند و کدام موارد جداگانه محاسبه میشوند. نصاب حرفهای این موضوع را دقیق و شفاف توضیح میدهد و همه چیز را روی کاغذ میآورد. شفافسازی هزینهها نهتنها از اختلاف جلوگیری میکند، بلکه باعث میشود بتوانید چند پیشنهاد مختلف را منصفانه با هم مقایسه کنید.
مهمترین هزینههایی که باید مشخص شوند:
-
هزینه نصب و مونتاژ
-
هزینه بازرسی و استاندارد
-
هزینه حمل و جابهجایی قطعات
-
هزینه تغییرات احتمالی سازه
-
هزینه سرویس اولیه و راهاندازی
جدول نمونه شفافسازی:
| نوع هزینه | داخل قرارداد؟ | توضیح |
|---|---|---|
| نصب و مونتاژ | ✔️ / ❌ | دقیقاً مشخص شود |
| استاندارد | ✔️ / ❌ | چه کسی پرداخت میکند؟ |
| حمل | ✔️ / ❌ | از کارخانه تا پروژه |
| تغییرات سازه | ❌ | مسئولیت با کارفرما |
اگر این بخش شفاف نباشد، عملاً هیچ قیمتگذاری قابل مقایسه نیست.
آمادهسازی ساختمان قبل از نصب آسانسور
یکی از مهمترین دلایل تأخیر و افزایش هزینه پروژه آسانسور، آماده نبودن شرایط ساختمانی است. در حالی که خیلی از کارفرماها تصور میکنند نصاب همه چیز را مدیریت میکند، اما در واقع بخش بزرگی از آمادهسازیها بر عهده کارفرما و تیم ساختمانی است. اگر این موارد از قبل بررسی و هماهنگ نشود، پروژه بارها متوقف میشود، قطعات آسیب میبینند و حتی امکان تغییر طراحی بهوجود میآید. قبل از عقد قرارداد، از نصاب بخواهید دقیق و مکتوب اعلام کند چه کارهایی باید انجام شود و مسئول هر بخش چه کسی است. این موضوع هم باعث شفافیت میشود، هم جلوی اختلافهای بعدی را میگیرد.
مواردی که باید از قبل آماده باشد:
-
چاهک و آهنکشی طبق نقشه
-
برق سهفاز یا تکفاز (طبق نوع سیستم)
-
تهویه مناسب برای چاه و موتورخانه
-
کفسازی و عایق رطوبتی چاهک
-
ورودی مناسب برای حمل تجهیزات
یک نکته مهم:
هر تغییری در پلان یا سازه، باید قبل از نصب با نصاب هماهنگ شود؛ وگرنه هزینه دوبارهکاری با کارفرما خواهد بود.
زمان تقریبی اجرای کامل نصب آسانسور چقدر است؟
سومین سوال کلیدی، مربوط به زمانبندی اجرای پروژه آسانسور است. زمان نصب آسانسور عدد ثابتی ندارد و به عواملی مثل تعداد توقف، نوع سیستم (کششی یا هیدرولیک)، آماده بودن چاهک و حتی برند تجهیزات بستگی دارد.
یک نصاب حرفهای، زمان را واقعبینانه و مرحلهبندیشده اعلام میکند، نه یک عدد کلی و مبهم. اگر زمانبندی شفاف نباشد، پروژه ممکن است ماهها متوقف بماند و شما ابزار قانونی برای پیگیری نداشته باشید.
معمولاً زمانبندی باید شامل این مراحل باشد:
- آمادهسازی چاه و ریلگذاری
- نصب مکانیکال
- نصب تابلو فرمان و سیمکشی
- راهاندازی اولیه
- تست و تحویل موقت
آیا قرارداد شامل گارانتی و پشتیبانی هست؟
یکی از حساسترین سوالاتی که باید از نصاب آسانسور قبل از عقد قرارداد بپرسید، موضوع گارانتی و پشتیبانی است. بسیاری از قراردادها فقط اسم «گارانتی» را دارند، اما وقتی خرابی اتفاق میافتد، متوجه میشوید عملاً چیزی را پوشش نمیدهد.گارانتی باید مکتوب، شفاف و قابل استناد حقوقی باشد. نصاب حرفهای دقیقاً مشخص میکند کدام قطعه، چه مدت و تحت چه شرایطی گارانتی دارد. اگر پاسخها کلی، مبهم یا شفاهی بود، این یک زنگ خطر جدی است.
بعد از توضیح تشریحی، حتماً این موارد را بهصورت بولتپوینت در قرارداد لحاظ کنید:
- مدت گارانتی قطعات اصلی (موتور، تابلو فرمان، دربها)
- تفاوت گارانتی قطعه و خدمات پس از فروش
- هزینههای احتمالی بعد از پایان گارانتی
- مسئولیت خرابی ناشی از نصب غیراصولی
- شروع زمان گارانتی (از تاریخ نصب یا تایید استاندارد)
در صورت خرابی، مدت زمان پاسخگویی خدمات پس از فروش چقدر است؟
این سوال دقیقاً زمانی اهمیت پیدا میکند که آسانسور خراب شده و ساکنین ساختمان معطل ماندهاند. اگر زمان پاسخگویی در قرارداد مشخص نباشد، عملاً دست شما بسته است.نصاب حرفهای، SLA یا تعهد زمانی مشخص برای حضور تکنسین ارائه میدهد. این زمان باید بر اساس نوع ساختمان (مسکونی، تجاری، پرتردد) منطقی تعریف شود.
برای شفافیت بیشتر، میتوانید از نصاب بخواهید پاسخگویی را بهصورت جدول در قرارداد بیاورد:
| نوع خرابی | حداکثر زمان حضور |
| خرابی جزئی | ۲۴ ساعت |
| خرابی اساسی | ۴۸ ساعت |
| گیرکردن کابین | فوری (کمتر از ۲ ساعت) |
همچنین این موارد را حتماً سوال کنید:
- آیا پشتیبانی ۲۴ ساعته است؟
- شماره تماس اضطراری وجود دارد؟
- خدمات شامل تعطیلات رسمی میشود؟
- هزینه اعزام خارج از گارانتی چقدر است؟
چه مدارکی بعد از نصب ارائه میشود؟
خیلی از کارفرماها فکر میکنند با راهاندازی آسانسور، کار تمام شده است؛ در حالی که مدارک بعد از نصب، بهاندازه خود نصب اهمیت دارند. بدون این اسناد، در زمان فروش، بیمه یا پایانکار ساختمان دچار مشکل میشوید.
مدارک باید کامل، رسمی و قابل پیگیری باشند و تحویل آنها در قرارداد ذکر شود، نه اینکه به «بعداً» موکول گردد.
مدارکی که حتماً باید بعد از نصب تحویل بگیرید:
- گواهی تاییدیه استاندارد آسانسور
- نقشههای فنی As Built
- دفترچه راهنما و نگهداری
- قرارداد سرویس و نگهداری
- فاکتور رسمی تجهیزات اصلی
- برگه آموزش استفاده ایمن برای ساکنین
در قرارداد چه بندهایی را باید حتماً لحاظ کنیم؟
قرارداد آسانسور فقط یک برگه قیمت نیست؛ سند حقوقی محافظ منافع شماست. اگر بندهای کلیدی در قرارداد ذکر نشود، حتی بهترین نصاب هم از نظر قانونی تعهد مشخصی ندارد.
یک قرارداد حرفهای نصب آسانسور باید تمام جزئیات فنی، مالی و اجرایی را پوشش دهد. تجربه نشان داده بیش از ۷۰٪ اختلافات پروژهای، بهدلیل نقص همین بخش است.
بعد از توضیح تشریحی، این بندها باید حتماً و بدون ابهام در قرارداد باشند:
- مشخصات کامل فنی آسانسور (ظرفیت، تعداد توقف، نوع سیستم)
- برند و مدل تمامی تجهیزات اصلی
- زمانبندی اجرای مرحلهبهمرحله
- مبلغ کل، نحوه پرداخت و شرایط تسویه
- جریمه تأخیر در تحویل
- تعهد اخذ تاییدیه استاندارد
- شرایط گارانتی و خدمات پس از فروش
- مرجع حل اختلاف (داوری یا دادگاه صالح)
بیمه و مسئولیتها در پروژه آسانسور
نصب آسانسور فقط یک کار فنی نیست؛ یک پروژه پرریسک است که با جان افراد، اموال ساختمان و مسئولیتهای حقوقی گره خورده است. به همین دلیل، قبل از عقد قرارداد باید دقیق مشخص شود اگر در زمان نصب یا حتی بعد از راهاندازی حادثهای رخ دهد، چه کسی مسئول است. بسیاری از نصابها به این موضوع اشاره نمیکنند و کارفرما فکر میکند «همه چیز شامل گارانتی است»، در حالی که واقعیت متفاوت است. وجود بیمهنامه معتبر و تعریف شفاف مسئولیتها، نشاندهنده حرفهای بودن شرکت است و خیال کارفرما را راحتتر میکند.
مواردی که باید حتماً سؤال کنید:
-
آیا تیم نصب بیمه مسئولیت دارد؟
-
در صورت آسیب به سازه، چه کسی پاسخگو است؟
-
برای حوادث احتمالی کارگران، بیمه لحاظ شده؟
-
مسئولیت خرابی ناشی از استفاده نادرست با کیست؟
در قرارداد، بهتر است یک بند مشخص با عنوان:
«مسئولیتها و تعهدات طرفین»
گنجانده شود تا در زمان اختلاف، امکان پیگیری قانونی وجود داشته باشد.
چه شرایطی باعث باطل شدن گارانتی آسانسور میشود؟
خیلی از کارفرماها فکر میکنند گارانتی یعنی «هر خرابی رایگان تعمیر میشود»؛ در حالی که گارانتی شرایط مشخصی دارد و دانستن آنها قبل از قرارداد ضروری است.
نصاب حرفهای این شرایط را شفاف اعلام میکند، اما نصابهای ضعیف معمولاً این بخش را پنهان یا مبهم میگذارند.
موارد رایج ابطال گارانتی آسانسور:
- سرویس نکردن آسانسور طبق برنامه تعیینشده
- دستکاری تجهیزات توسط افراد غیرمجاز
- نوسانات شدید برق بدون نصب محافظ
- اضافهبار مکرر کابین
- استفاده خارج از ظرفیت طراحیشده
پیشنهاد حرفهای:
حتماً بخواهید شرایط ابطال گارانتی بهصورت بند جداگانه در قرارداد درج شود.
چه تستهایی بعد از نصب آسانسور باید انجام شود؟
بعد از اتمام نصب، آسانسور نباید بلافاصله تحویل دائم شود. انجام تستهای فنی و ایمنی، شرط اصلی بهرهبرداری ایمن است و بدون آن، گرفتن تاییدیه امکانپذیر نیست.
این تستها معمولاً تحت نظارت شرکت بازرسی و مطابق الزامات سازمان ملی استاندارد ایران انجام میشود.
تستهای مهم بعد از نصب آسانسور:
- تست ترمز ایمنی (Safety Gear)
- تست پاراشوت
- تست اضافهبار
- تست سیستم نجات اضطراری
- تست تراز طبقات
- تست عملکرد دربها
- تست قطع برق و برق اضطراری
برنامه سرویس و نگهداری بعد از نصب
بسیاری از خرابیها و شکایتهای مربوط به آسانسور، نه به نصب، بلکه به عدم سرویس منظم برمیگردد. آسانسور هم مثل خودرو، نیاز به سرویس دورهای دارد و اگر این موضوع از ابتدا برنامهریزی نشود، هم گارانتی دچار مشکل میشود و هم خطرات ایمنی افزایش پیدا میکند. نصاب حرفهای فقط آسانسور را تحویل نمیدهد؛ بلکه یک برنامه سرویس مشخص ارائه میکند و توضیح میدهد هر سرویس شامل چه کارهایی است و هر چند وقت یکبار انجام میشود. بهتر است این موضوع بهصورت مکتوب در قرارداد یا پیوست قرارداد ذکر شود.
بعد از توضیح، این موارد را مشخص کنید:
-
دوره سرویس (ماهانه، دوماهه یا فصلی)
-
مواردی که در سرویس بررسی میشود
-
هزینه سرویس بعد از پایان گارانتی
-
روش ثبت خرابیها و پیگیری
نمونه جدول برنامه سرویس:
| دوره | کارهای اصلی | مسئول |
|---|---|---|
| ماهانه | روغنکاری، تست درب، بررسی تراز | شرکت سرویس |
| ۶ ماهه | بررسی کابلها، تابلو فرمان | تکنسین مجاز |
| سالانه | تست کامل ایمنی | شرکت بازرسی |
جهت دریافت مشاوره تخصصی با ما تماس بگیرید!
سوالات متداول
آیا بدون مجوز میتوان آسانسور نصب کرد؟
خیر، بدون مجوز معتبر امکان دریافت تاییدیه و پایانکار وجود ندارد.
آیا برند تجهیزات باید در قرارداد ذکر شود؟
بله، عدم ذکر برند باعث افت کیفیت و اختلاف حقوقی میشود.
حداقل زمان استاندارد نصب آسانسور چقدر است؟
بسته به پروژه، معمولاً بین ۳۰ تا ۶۰ روز کاری.
آیا گارانتی شفاهی معتبر است؟
خیر، فقط گارانتی مکتوب دارای اعتبار حقوقی است.
| اهمیت پرسش سوالات قبل از قرارداد | جلوگیری از هزینههای پنهان، تاخیرها، مشکلات فنی و خطرات ایمنی |
| انتخاب نوع آسانسور (کششی) | مناسب برای ساختمانهای چندطبقه با تردد بالا، مصرف برق کمتر، حرکت نرمتر |
| انتخاب نوع آسانسور (هیدرولیک) | مناسب برای ساختمانهای کمطبقه، ویلاها، نصب انعطافپذیر، مصرف برق بیشتر |
| مهمترین سوال از نصاب | بررسی مجوزها و صلاحیت قانونی (پروانه طراحی و مونتاژ، تاییدیه سازمان استاندارد) |
| عواقب عدم بررسی مجوز | آسانسور غیرقابل بهرهبرداری قانونی، مشکل در پایانکار ساختمان |
| نکات کلیدی برای انتخاب | تعداد طبقات و تردد، محدودیتهای سازه، هزینه نگهداری سالانه، امکان تامین قطعات |